'Een bekend gezicht maakt kandidaten relaxter in het examen'

Dorothée stond vijf jaar als docent voor de klas, voordat ze de overstap naar het CvTE maakte. In deze periode was zij ook examinator en vakvoorzitter Nederlands voor de staatsexamens vo. Nu is ze clustermanager staatsexamens vo met vso als één van haar portefeuilles. Het CvTE is verantwoordelijk voor de kwaliteit van de afnames van staatsexamens vo. Meer dan de helft van de kandidaten komt van het vso. Jaarlijks bezoekt het CvTE verschillende vso-scholen tijdens de examenperiode.

Lyssa is na zeventien jaar bij het Aventurijncollege (onderdeel van Koraal Onderwijs, vso-onderwijs in Noord-Brabant) uitgegroeid van groepsleerkracht tot ondersteunend schoolleider en examencoördinator. Beiden kennen de vso-examenpraktijk goed.

Examens en diploma's op je eigen manier

Het staatsexamen biedt de mogelijkheid om losse certificaten – en voor wie dat wil een diploma - te behalen zonder verbonden te zijn aan een school met een examenlicentie. De meeste vso-scholen hebben ook geen examenlicentie. Dorothée: 'We zijn een vangnet voor mensen die niet via regulier vo-onderwijs een diploma kunnen behalen, maar die wel graag een certificaat of diploma willen.' In plaats van schoolexamens worden college-examens afgenomen, schriftelijk of mondeling, gecombineerd met het reguliere centraal schriftelijke examen. 

Samenwerken voor een volledig diploma

Het Koraal is een vmbo waar leerlingen via staatsexamens een diploma kunnen behalen dat evenveel waard is als een diploma van het reguliere vo. 'Dat toekomstperspectief is voor deze leerlingen enorm belangrijk,' vertelt Lyssa. 'Ze kunnen op hetzelfde niveau doorstromen naar het mbo als elke andere leerling.'

Omdat ze zelf geen examenlicentie hebben, werkt Koraal voor basisberoepsgerichte (bb) en kaderberoepsgerichte (kb) diploma’s samen met een reguliere vo-school in de buurt, die het praktijkgerichte examen afneemt. De theorievakken zoals Nederlands en geschiedenis worden afgesloten via de staatsexamens. Lyssa: 'Tot een jaar of acht geleden behaalden leerlingen vmbo bb/kb bij ons alleen certificaten. Dankzij deze samenwerking kunnen ze nu een volledig diploma halen.'

Relaxter in het examen

Dorothée benadrukt het belang van vso-expertise binnen de staatsexamens. Een groot deel van de staatsexamenkandidaten is afkomstig van een vso-school. Toch bestaat de groep examinatoren die de mondelinge college-examens afneemt grotendeels uit docenten en oud-docenten uit het reguliere vo. 'Die hebben doorgaans meer tijd in de examenperiode van de mondelinge college-examens, want de examenleerlingen van regulier vo zijn dan al klaar', legt Dorothée uit. ‘Maar een examinator uit het vso die de kandidaat en zijn of haar situatie kent is echt van meerwaarde. Kandidaten zitten daardoor bijvoorbeeld veel relaxter in het mondelinge examen.'

Van onderzoek naar praktijk

Een paar jaar geleden deed het CvTE een onderzoek waarbij vso-docenten onderdeel uitmaakten van de examencommissie die de mondelinge examens op hun eigen school afnamen. De resultaten waren veelzeggend. Lyssa: 'Kandidaten vonden het fijn dat ze een bekend gezicht zagen, er viel echt een soort druk van ze af. Ook kon ik als examinator vooraf met de mede-examinatoren sparren over specifieke kandidaten. Zo konden we echt maatwerk bieden en het beste uit een leerling halen.’

Ook de andere staatsexamen-examinatoren profiteerden. Dorothée: 'Het advies om nét een paar seconden langer te wachten op een antwoord bij een kandidaat, of de hulp anders te bieden, geeft zoveel inzicht. Daarom willen we vso-docenten graag structureel breder inzetten bij de staatsexamens.' 

Voordelen voor docenten

Vso-docenten die als examinator meedraaien groeien er zelf ook van. Lyssa: 'Je weet wat er in het examen verwacht wordt, hoe de examenopstelling er in het lokaal uitziet en welke vragen worden gesteld. Dat gebruik je direct bij de voorbereiding van je eigen leerlingen.' Bij het onderzoek kwamen examinatoren bij Koraal na de examens met terugkoppeling. 'Bijvoorbeeld dat kandidaten van onze school regelmatig vastliepen op een bepaald onderdeel. Dat is hele bruikbare feedback. Sindsdien focussen we ons hier meer op.' 

Dorothée: 'Ook het contact met vakgenoten is een pluspunt. Als vso-docent ben je soms de enige in je vak op school. Bij de staatsexamens spreek je ineens tientallen collega's. Je wisselt lesideeën en ervaringen uit. Dat is zo waardevol.'

Ook op zaterdag

De inzet als examinator vraagt wel om flexibiliteit. Examens vinden ook op zaterdagen plaats en de mondelinge college-examens vallen in de laatste weken van het schooljaar, een drukke periode voor elke vso-school. Bij Koraal proberen ze collega's zo goed mogelijk te faciliteren. 'Als een collega-docent doordeweeks nodig is voor een examenafname, proberen we dat onderling op te vangen. We vinden het zelf ook fijn dat onze bezetting tijdens de examens goed geregeld is,' aldus Lyssa.

'Mijn boodschap aan vso-collega's om examinator te worden is simpel,' sluit Lyssa af. 'Binnen het vso ben je veel pedagogisch bezig. Het is ook eens heerlijk om puur didactisch aan de slag te gaan met je vak. Bovendien help je er aan de andere kant je eigen leerlingen enorm mee.'