Nee, een nieuw centraal examen is er niet zomaar. Gelukkig hoef je niet altijd stil te staan bij alles wat nodig is om een product te maken. Of het nu een airfryer is, een leerboek of een examen. En vaak sta je ook niet stil bij wie daar allemaal een rol in speelt. Tot bijvoorbeeld de microchips niet meer geleverd worden, een geneesmiddel niet beschikbaar is of de supermarkt geen voorraden meer heeft. Vaak is een hele (productie)keten betrokken en zijn er vele kwaliteitseisen. Bij centrale examens is dat niet anders. Als je er wel bij stilstaat wat kom je dan tegen?
Even een aanloopje. Nu de nieuwe kerndoelen voor de onderbouw voortgezet onderwijs gereed zijn en de Kamer op 9 december heeft ingestemd met de “Wet herziening wettelijke grondslagen kerndoelen” is er een belangrijke stap gezet. Belangrijk en goed, omdat de laatste actualisatie alweer bijna 20 jaar geleden was. En we willen niet dat leerlingen exact hetzelfde leren als twintig jaar terug. Dat betekent niet dat er geen vernieuwing is geweest. Dat doen scholen, docenten en het College voor Toetsen en Examens ook zelf. Een wettelijke grondslag is natuurlijk wel relevant. De inhoud van het onderwijs (het curriculum) vraagt om regelmatige vernieuwing en dat is nu ook afgesproken.
Voor de bovenbouw van het voortgezet onderwijs worden er examenprogramma’s gemaakt. Dat is nodig, want inhoud, kennis en onderwerpen verouderen en vragen om vernieuwing. Kijk alleen maar naar het wereldtoneel met de VS nu. Niet alles is nieuw natuurlijk, maar het vraagt veel van scholen om het in te voeren en van leerlingen om het zich eigen te maken. Een docent moet weten wat hij hoe gaat aanbieden en leerlingen moeten oefenen en de stof doorgronden en leren.
En bij die nieuwe examenprogramma’s horen nieuwe examens. Daar gaan meerdere jaren overheen. Dat is nodig om goede, beproefde en passende examens te maken en te zorgen dat in een centraal examen zit wat erin moet zitten en dat er een goede balans is met het schoolexamen. Beiden tellen ze voor 50% mee.
Als eerste aan de beurt en waar al volop aan gewerkt wordt is het examenprogramma wiskunde vmbo. Dus laten we die eens bij de kop pakken.
Stap 1
De concept-examenprogramma’s wiskunde vmbo waren in september 2024 gereed. Evenals de syllabi waarin staat wat relevant is voor het centraal examen in het vak. Dat betekent dat een vakvernieuwingscommissie met o.a. docenten het programma heeft opgeleverd en de syllabuscommissie de syllabi. Wil je zo’n syllabus eens zien bekijk dan de syllabus wiskunde vmbo op examenblad.nl.
Stap 2
Een jaar lang (tot september 2025) werden de concept-examenprogramma’s en de syllabi beproefd. Wil je weten hoe beproeven gaat kijk dan op: Beproeven conceptexamenprogramma's en -syllabi op de website actualisatie-examens.nl.
Stap 3
In september 2025 zijn de definitieve examenprogramma’s en de syllabi vastgesteld. Wil je de examenprogramma’s met toelichting eens bekijken, ga dan naar Examenprogramma's wiskunde op de website slo.nl.
Stap 4
Er worden handreikingen gemaakt en voorbeeldexamens en uiteraard wordt de nieuwe inhoud verwerkt in leermiddelen.
Stap 5
Het ministerie van OCW bepaalt de inwerkingtreding. Die is nu voorzien in september 2027.
Stap 6
In de laatste twee jaar van hun vmbo-opleiding (leerjaar 3 en 4) moeten leerlingen zich de stof eigen maken. Dat betekent dat na twee jaar dus in mei 2029 het eerste nieuwe centraal examen kan worden afgenomen.
Een periode van 5 jaar dus vanaf het eerste concept-examenprogramma tot die vmbo-leerling het nieuwe examen vmbo wiskunde doet.
De vernieuwing in alle vakken (van Nederlands tot Fries en van bewegen en sport tot kunst en cultuur voor vmbo, havo, vwo) wordt niet tegelijkertijd gedaan. Gevolg is dat naar verwachting in 2033-2034 voor alle vakken de nieuwe examens worden afgenomen. En ondertussen is de cyclus dan alweer opnieuw begonnen.
Er worden voortdurend docenten en scholen gezocht om mee te werken aan die examens. Bijvoorbeeld voor vaststellingscommissies. De vacatures zijn altijd te vinden op de pagina: Vacatures op de website examenblad.nl.